PASATEMPO

O día 13 de novembro levóuse a cabo en  Bilbao, na Sá de Actos de Euskaltzaindia, a presentación do libro Cantigas para catro mortes do poeta e dibuxante galego exilado serodio en Venezuela, Xosé Sesto, que conta con traduccions ao español, euskera e catalán: (Poemas para cuatro muertes) a cárrego do ex ministro de Cultura da Venezuela bolivariana e fillo do autor, Farruco Sesto Novás; ao euskera (Lau heriotzentzat kantak) traducido polo que foi presidente de Euskaltzaindía, Juan San Martín e ao catalán (Cançons  per a quatre morts) traducido por E. Losada.

Os catro poemas están adicados as mortes de Alexandre Bóveda, íntimo amigo do poeta, a Lluis Compayns, a Federico García Lorca e a masacrada vila de Gernika.

O libro, editado pola CIG  está ilustrado por un curioso e artístico abecedario dibuxado polo propio autor. Conta, además, con unha introducción a carrego do historiador Felipe Senén López e con unha biografía de Xosé Sesto e notas elaborada polo investigador Xurxo Martínez Crespo que tamén están traducidos a ditos idiomas.

Na presentación interviron Felipe Senén, que falóu da personalidade de Xosé Sesto, ao que comparóu con Telesforo Monzón polo seu gran amor a patria, a sua fidalguía e as suas ideas relixiosas, dese cristianismo de liberación que tamén profesa o nicaragüano Ernesto Cardenal; Xurxo Martínez, que recordóu as cuatro fábulas de Meabe e o escritor e poeta vasco Edorta Jiménez que traduxo ao euskera a Introducción, a Biografía e as Notas, e que líu unhos poemas do libro en euskera.

O acto foi organizado pola Asociación Cultural ROSALIA CASTRO de Barakaldo en colaboración con Euskaltzaindia.

Pulicado pola Asociación Cultural Xermolos de Guitiriz.

Pórtico, Francisco Fernández del Riego

Introducción, Camilo Gómez

CAPÍTULO I. UNHA TERRA

O bardo da Terra Chá, Xosé Chao Rego
Terra Chá, Xosé Antonio Pombo Mosquera
A paisaxe habitada, Roxelio R Moreira
Historias da Terra Chá e dos chairegos, Ramón Villares
Unha visión arqueolóxica e histórica do territorio chairego, Felipe Arias Vilas
Economía e poboación no Terra Chá, Manuel Roca Cendán

CAPíTULO II. UN HOME

Manuel María, AIfonso Blanco Torrado
Manuel María en Monforte, Lois Diéguez
A fidelidade no espello, Xosé Estévez
Un home feito de terra, P. Corsino Fernández Vila
Meu amigo, Posada
Terras chás do Val de Lemos, Mauel Rajo López
O camiño e a nostaixia nas súas viaxes, Felipe Senén
A miiña vella amizade con Manuel María e tamén con Saleta, Nw Vázquez Cuesta
Manuel María da Terra Chá, Xulio Xiz

CAPíTULO III. UNHA OBRA

Parte I. Poesía

O mundo clásico na súa poesía, Xosé Abeal
Poeta neomedieval, Xesús Alonso Montero
O poema como sensibilidade ao axexo, Carlos L. Bernárdez
"Arquivo nostáixico de soños". Manuel María e o Pozo do Olio, Xoán Ramiro Cuba
A arquitectura na poesía de Manuel María, Xosé Lois García
A megafonia do idioma que o país necesit(ab)a, Maria Pilar Garcia Negro
Canción pra cantar tóciolos días de Manuel María, Camilo Gómez Torres
Da poesía amorosa manuelmariana (1949 1995), Camilo Gómez Torres
Poesía social, Poesía de denuncia Poesía socialrealista, Camilo Gómez Torres
Usos, actitudes e prexuízos lingüísticos na súa poesía, Camilo Gómez Torres
Achegamento á sua poesía desde unha ollada ecologista, Emilio Xosé Insua
Aproximación á sua obra poética, Manuel López Foxo
Poeta relixioso cristián, Victorino Pérez Prieto
Poeta a "ras de chao", Francisco Rodríguez Sánchez
Muffleiro de brétemas, crisol dun precursor, Xavier Rodríguez Baixeras
Poeta da cultura material, Claudio Rodríguez Fer
Das veas rumorosas, Teresa Seara
A fidelidade ao traballo poético, Xulio López Valcárcel

Parte II. Teatro

A súa obra dramática: carácter e diversidade temática, Miguel Mato Fondo
Representación en Carral, Carlos Lorenzo Pérez

Parte III. Literatura Para Nenos

A súa poesía infantil, Agustín Fernández Paz
A literatura infantil e xuvenil, Xabier P. Docampo
Xiogando cos soños na gaiola, Tareixa Campo
Os soños do Manuel, Xosé Agrelo Hermo

Parte IV. Ensaio

Ensaísta, xornalista e divulgador cultural, Camilo Gómez Torres
Andando a Terra Chá. A propósito dun apólogo popular..., Antonio Reigosa

Parte V. Narrativa

A narrativa, Armando Requeixo
Que é a realidade?, Luisa Villalta

Parte VI. Poesía Musicada

Ó Mestre do amor á terra, Mero
O Manuel María e a música, Mini
Manuel María: voz ceibe, Vicente Araguas
Unha canción de Manuel María, Aurora López
O máis grande agasallo, Luis F.Guitián

Parte VII. Outros

Manuel María, Galiza, Breizh hag ar bed, Herve Ar Bihan
Unha entrevista e sete testemuños máis, Tonina Gay
A galeguidade portuguesa, Francisco J. Veloz
Galiza 1 Breizh, Per Denez
Un libro para Foz, Ramón Reimunde
O poeta da Terra Chá en Euskal Herria, Raul Río Díaz
Semblanza betanceira de Manuel María: obras e amores, Xesús Torres Regueiro
Día das letras chairegas, Xabier Cordal

CAPíTULO IV. TESTEMUÑOS

Soneto a Manuel María, Alfonso Álvarez Cáccamo
Labarada estremecida, Xosé María Álvarez Cáccamo
Cerrando os ollos, Manuel Álvarez Torneiro
Manuel María, Xoán Bernárdez Vilar
Follas novas do diario, Carmen Blanco
Salmo a Fernando Balboa e M.M., Lino Braxe
A Manuel María, Darío Xohán Cabana
Eres o carballo rexo, Eloi Caldeiro
Brinde, Marica Campo
A un carballo que plantamos hoxe, Marica Campo
A Manuel María, pai e irmán, Xosé Carlos Caneiro
Recordo de Manuel, Carlos Casares
Non canta que sementa, Yolanda Castaño
Memoria do Verso, Ernma Cruceiro
Luz de solpor na Terra Chá, Miguel Anxo Fernán Vello
Manuel María e o mar de Foz, Suso Fernández
¡Ave, Manolo!, Xosé Fernández Ferreiro
Veciño de barrio e de soños, Francisco X. Fernández Naval
Manuel María, entre nós, Ramiro Fonte
Éfeso, Manuel Forcadela
Lembranzas de Manuel María, X.L. Franco Grande
¿Ata cando?, Camilo Gómez Torres
Evocación dos primeiros versos, Salvador García Bodaño
A Manuel María e Saleta neste día, Bernardino Graña
Meu recordo de ti, Manuel María, María do Carme Kruckenberg
0 xigante dormido, Bernardo García Cendán
Patrimonio de Galicia, M. A. Laxe Freire
A maleta de Marsella, Margarita Ledo Andión
Xa veu o tempo de mazar o liño, Rafael Lema
En dous tempos, Ramón Lorenzo
Muxica para M.M. e para Saleta, Paco Martín
Dolmen, Xosé Manuel Martínez Oca
Cómpre loitar contra o silencio, Carlos Mella
Brinde a Manuel María, X.L. Méndez Ferrín
Este poeta, doce, de voz grave, Xosé Miranda
Nas pradelas de Outeiro, Manuel Xosé Neira
Camiño largacío, Xoán Neira
Manuel María en América, Xosé Neira Vilas
Breve dicir meu verbo de M.M., Isidro Novo
Con Manuel María, Uxio Novoneyra
Nas letras nobres do noso andar, David Otero
Para Manuel María, Pallarés
Manuel María da miña nenez, Andrés Pociña
Kosovo Kosovo, Luz Pozo Garza
As flores derramadas, Luz Pozo Garza
Chupito de primperán, María Xosé Queizán
Estaba todo alí, serenamente..., Xesús Rábade Paredes
Louvor, Román Raña
Oda e coro a Manuel María, Xavier Rodríguez Barrio
Silvia Venérea, Claudio Rodríguez Fer
Un soño de esferas, Ana Romaní
Folerpa quente, Cesáreo Sánchez
Ti sabes..., Antón Santamarina Delgado
A Manuel María, Xavier Seoane
Manuel María, igaiteiro!, Xurxo Souto e Sofía do Labañou
O poeta da lingua do meu povo, Miguel Suárez Abel
Breogán ano cero, Xesús Manuel Valcárcel
Aquíl tempo lontano, Pura Vázquez
Metáfora do "muiñeiro...", Xosé Vázquez Pintor
(Lugar da pertenza), Paulino Vázquez
Metapoesía (1), Miro Villar
Para o Manuel María, tripulante..., Rafa Villar
Manuel María, Helena Villar Janeiro

http://www.xermolos.org/index.php

Gabriel Aresti / Manuel María

O libro recolle tamén os poemas inéditos dirixidos aos traballadores galego e vascos nos anos sesenta.

Redacción - 10:30 15/12/2007
Tags: éuscaro Gabriel Aresti galego Manuel María

O 9 de decembro presentouse na tradicional Feira do libro e disco vasco de Durango (Biscaia) o libro Galegos en Biscaia-Galiziarrak Bizkaian, de Gabriel Aresti e Manuel María, que conta coa introdución e comentarios de Xurxo Martínez Crespo e Raúl Río Díaz. O libro foi editado polas fundacións FESGA (Fundación para ou estudo e a divulgación dá cuestión social e sindical en Galiza) e IPAR HEGOA.

O libros contén unha recompilación de cartas entre os dous grandes amigos e poetas, e recolle tamén poemas inéditos dirixidos aos traballadores galegos e vascos. Nesta obra ambos os autores abordan unha preocupación compartida, como era as malas relacións entre a poboación inmigrada galega e a poboación vasca en Biscaia na decada dos 60.

A presentación do libro realizouse nun acto sinxelo, que contou coa participación da familia de Gabriel Aresti. Xurxo Martínez Crespo salientou o labor de difusión da cultura galega levada a cabo polo poeta vasco, que entre outras cousas foi responsábel da primeira tradución ao español do Catecismo do labrego. Asismesmo Aresti traduciu ao éuscaro os poemas galegos de Federico García Lorca, o Nós de Castelao, así coma a obra de Valentín Paz-Andrade, e colaborou con Isaac Díaz Pardo e Luís Seoane.

Xurxo Martínez Crespo, Raúl Río Díaz
Argitaratzailea: Fundación para o Estudo e a Divulgación da Cuestión Social e Sindical en Galiza - Fesga eta Ipar Hegoa Fundazioa
Orrialde kopurua: 88
ISBN: 13:978-84-611-9909-9

Ezaugarriak: Liburua euskaraz eta galegoz idatzita dago eta Gabriel Aresti eta Manuel María poeta eta lagunen arteko gutunen bilduma da. Horien artean euskal beharginei eta langile galegoei zuzendutako inoiz argitaratu gabeko poemak daude. Lan honetan, idazle biek adierazten dute kezka berdina: 60ko hamarkadan etorkin galegoen eta Bizkaiko herritarren arteko ezinikusia.

Liburua harri bitxia da, batetik, inoiz irakurri gabeko testuak agertzen direlako eta bestetik, idazleen maila altuagatik. Manuel maría eta Gabriel Arestik euskal langile eta langile galegoek elkar ulertzeko eta biltzeko konpromisoa hartu dute gutun hauetan.

Gabriel Arestik gaztelaniaz sortutako hiru soneto ederrak, Manuel Maríak berak itzuli zituen galegora eta Manuel Maríak galegoz idatzitako hiru kantigak, ostera, Edorta Jiménez euskal idazleak egindako itzulpenari esker irakur ditzakegu euskaraz.